TV8 – HaberAktif

İnternet Andıcı davasında, mahkemenin hakkında suç duyurusunda bulunduğu İlker Başbuğ, savcılığın sorumlu bulması halinde darbe suçlamasıyla yargılanan ilk Genelkurmay Başkanı olacak. Hukukçular, 12 Eylül referandumunda ‘Yüce Divan’ düzenlemesine rağmen, ‘darbe girişimi’ görev suçu olmadığı için Başbuğ’un Ağır Ceza’da yargılanacağını belirtiyor.

Hükümeti yıpratmak amacıyla Genelkurmay Başkanlığı bünyesinde kurulduğu ifade edilen internet siteleriyle ilgili İnternet Andıcı Davası’nda, İstanbul 13. Ağır Ceza Mahkemesi, eski Genelkurmay Başkanı İlker Başbuğ hakkında suç duyurusunda bulunuldu. Kara propaganda yapan internet sitelerinin, andıçta, ‘Komutana arz’ parafı nedeniyle İlker Başbuğ’un talimatıyla kurulduğu belirtilirken davanın bir çok sanığı da eski Genelkurmay Başkanı’nın davada tanık olarak dinlenmesini istemişti. Dönemin Genelkurmay İkinci Başkanı Hasan Iğsız, Korgeneral Mehmet Eröz ve Yüzbaşı Murat Uslukılıç, sitelerin İlker Başbuğ’un bilgisi dâhilinde faaliyet yürüttüğünü anlatmıştı. Önceki gün görülen davanın duruşmasında ise mahkeme heyeti, İlker Başbuğ hakkında gereğinin takdir ve ifası için İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı’na yazı yazılmasına karar verdi. 27 Mayıs döneminin Genelkurmay Başkanı Rüştü Erdelhun hükümetle uyumlu çalıştığı için darbeciler tarafından yargılanırken, savcılığın İnternet Andıcı’nın hazırlanmasında sorumluluğu bulunduğu yönünde karar vermesi halinde Başbuğ, ilk kez darbe suçundan hakim karşısına çıkan Genelkurmay Başkanı olacak.

İlker Başbuğ’un sorumlu bulunması halinde yargılanacağı mahkeme konusunda da hukukçular görüş birliği içinde. 12 Eylül 2010 referandumunda kabul edilen “Meclis Başkanı, Genelkurmay Başkanı, Kuvvet Komutanları ile Jandarma Genel Komutanı da görevleriyle ilgili suçlardan dolayı Yüce Divanda yargılanacak” hükmüne işaret eden hukukçular, darbe girişiminin görev suçu sayılamayacağı için Başbuğ’un Ağır Ceza Mahkemesi’nde yargılanacağı görüşünde birleşiyor. Eski DGM Savcısı Mete Göktürk, yeni yasadaki değişiklilerin sanıkların lehine olması durumunda uygulanabileceğini belirtirken Emekli Cumhuriyet Savcısı Reşat Petek ise Görevli ve yetkili mercinin İstanbul özel yetkili ağır ceza mahkemesi olduğunu söyledi.

BÖYLE BİR KARAR BEKLENİYORDU

Yargılamanın devam ederken bir kısım sanıkların ifadelerinde internet andıcı talimatının üst komutanlara arz edildiği ve hiyerarşi olarak ta Genelkurmay başkanına kadar dayandığı ifade ettiklerini hatırlatan emekli Cumhuriyet Savcısı Reşat Petek, böyle bir kararın beklendiğini söyledi. Örgütsel suçlarda özellikle emir ve talimat veren en üst noktadakilerin bu işi kuran ve yöneten olarak değerlendirilmesinin tabi olduğunun altını çizen Petek “Aldığı emir gereği bu suça iştirak edenler yargılanırken emir veren konumunda olan dönemin Genelkurmay başkanının yargılanmaması düşünülemez. Mahkemenin, ‘gereğinin tektir ve ifasının için cumhuriyet başsavcılığına yazı yazılmasına’ demekten maksadı, bu bir suç duyurusudur” dedi.

‘Hükümeti düşürmek’ örgütsel suçtur

Eski Cumhuriyet Başsavcısı Reşat Petek, 12 Eylül referandumuyla yapılan anayasa değişikliği ile Genelkurmay başkanlarının görevleri sırasında görevlerinden doğan suçları ile ilgili Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı’nın düzenleyeceği iddianame ile Yüce Divan sıfatıyla Anayasa Mahkemesi’nde yargılanacağı hükmü olduğunu hatırlattı. Yargılamanın Yüce Divan’da değil Özel Yetkili Ağır Ceza Mahkemesi’nde olması gerektiğini vurgulayan Petek, şöyle konuştu: “Görevi ile bağlantısı olmayan tamamen örgütsel çalışma bağlamında işlenmiş bir suç olduğu iddiası var. Dolayısıyla bu konuda kabul edilmiş bir iddianame ve mahkemece yargılanmasına başlanmış bir dava var. Böyle olunca da hukuki fiil irtibatı olan bir sanığın artık Yüce Divan’da mı yargılanacak yoksa ağır cezada mı yargılanacak ihtilafı da bir anlamda çözülmüş oluyor. Çünkü görevli ve yetkili merci İstanbul özel yetkili Ağır Ceza Mahkemesidir. Daha anlaşılır bir tabirle, İlker Başbuğ’un görevi hükümeti düşürmek için internet andıcı sayfaları kurulması talimatı vermek değil, bu tamamen örgütsel bir suçtur.”

YÜCE DiVANDA YARGILANAMAZ

Davanın sanıklarının ifadelerinde suça azmettirme durumu olduğunu belirten Eski DGM savcısı Mete Göktür ise “Mahkemenin aldığı karara savcılık ‘soruşturmaya yer yoktur’ da diyebilir soruşturma da açabilir” dedi. Göktürk, eğer bir dava açılacaksa soruşturma yapılacaksa bu soruşturmanın konusunun ‘Anayasal düzeni değiştirmeye yönelik faaliyetlerde bulunanları suça azmettirmek’ olduğunu belirterek, Başbuğ’un şu anda görevde olmadığı için Yüce Divanda yargılanması gibi bir şeyin olacağını düşünmediğini kaydetti. Göktürk “Şu anda görevde değil, onun için bu anayasal değişiklik lehine yorumlanamaz diye düşünüyorum. Yüce Divanda yargılanması eğer bu kişinin lehine değerlendirilirse Yüce Divan’da yargılanır. Usul hükümlerindeki değişiklik sanıkların lehine ise o hüküm uygulanır. Yapılan değişiklik aleyhine ise eski hüküm uygulanır.”

Faili meçhul cinayetler soruşturması Ankara’da devam ediyor.

Faili meçhul cinayetler soruşturması Ankara’da devam ediyor. Soruşturma kapsamında ise Özel Harekât eski polisi Ayhan Çarkın’ın dün üçüncü kez ifadesine başvurulmuştu. Sabah saatlerinde Çarkın’ın “1996′da kaçırıldıktan sonra öldürüldüğü iddia edilen MİT’çi Tarık Ümit’in infaz edildiği yeri çizerek İstanbul Cumhuriyet Savcısı Hakan Karaali’ye verdiğini söylemesi ve “Krokiyi çizdim neden gidip bakmadılar” açıklamasında bulunması gündemde geniş yankı uyandırdı.

İlerleyen saatlerde ise Cumhuriyet Savcısı Hakan Yüksel’in yürüttüğü soruşturma kapsamında Eski MİT’çi Tarık Ümit’in öldürüldüğünü söyleyen Çarkın’ın yer gösterme talebi kabul edildi.

Çarkın’ın Cumhuriyet Savcısı Yüksel ile ilgili söylediklerinden yola çıkarak gelişmeleri değerlendirmek üzere görüştüğümüz ve bu süreçlerin nasıl işlediğine vakıf olan Cumhuriyet eski Başsavcısı Av. Reşat Petek ise yer talebinin kabul edildiği bilgisinin kamuoyuna yansımasından önce “somut bir beyanın savcılık tarafından değerlendireceğini” ifade etti.

Bu somut olaya mahsus bir özel baskı var yok dememiz şu aşamada doğru olmaz diyen Petek, “faili meçhuller yıllardır üzerine gidilemeyen olaylardı. Son dönemde bu konular soruşturulmaya başlandı. Ayhan Çarkın ile ilgili konularda da kamuoyuna yansıdığı kadarıyla bir takım ihbar ve itirafların gerçeği yansıtmadığı noktasında da değerlendirmeler var. Birilerine karalama yapıyor gibi bir şeyler var. Burada basına yansıdığı gibi özellikle gömüldüğü yeri gösterme gibi somut bir beyanı varsa savcılık bunu değerlendirir. Hemen neden değerlendirilmedi gibi bir şey söylemek çok doğru olmaz. Herhalde bununla ilgili savcılık bir şey yapar. Kişi gösterdiğine göre ve tutuklu olduğuna göre bunu başka birinin gizlemesi veya değiştirmesi gibi ihtimaller elbette ki bulunur ama savcılık önlemini almıştır diye düşünüyorum” dedi ve sözlerine şöyle devam etti;

“SORUŞTURMAYI ENGELLEME ÇALIŞMALARI KESİLMEYECEKTİR”

Yapılan gizli soruşturmayı çok detaylı bilmeden de o olaya münhasır eleştiriler uygun olmayabilir. Tabi faili meçhul soruşturmalarda bir tarafı devlet içinde konumlanmış üst bürokrasiye veya siyasetçilere uzanan, uzanma ihtimali olan bir soruşturmanın doğrudan ve dolaylı engelleme çalışmaları kesilmeyecektir. Bunlar mutlaka olacaktır. Yargı makamlarının bu noktada bağımsız, tarafsız vesayetten kurtulmuş ve sıyrılmış olarak neler yapıp yapmadığını belki bir süre sonra ve daha net değerlendirme imkanı bulacağız. Baskının, kapatma çalışmalarının bu noktada doğrudan baskı, dolaylı baskı veya hedef saptırma gibi örgütlü güçlerin yapabileceği çalışmaların olduğunu ve devam edeceğini düşünüyorum. Ama bunların ne derece başarılı olabileceğini zamanla göreceğiz. Türkiye’deki yargının yapılanışındaki düzelmenin (iyiye gidişin) bu baskıların aşılmasında önemli bir etken olacağını düşünüyorum.

Av. Reşat Petek gündeme yansıyan son gelişmeler ile ilgili olarak ise sorularımıza şu şekilde yanıt verdi;

DELİL KARARTMA GİBİ İMKANLARA NEDEN FIRSAT SAĞLANIYOR?

Gelişmeler ile bağlantılı olduğunu düşündüğüm için sormak istiyorum. Faili meçhul cinayetler ile ilgili olarak mahkemesi devam eden bazı isimlerin görevde olması ile ilgili bir eleştiriniz olmuştu. Bu konunun detayları nedir?

Doğru tepki gösterdim. Özellikle Türk Silahlı Kuvvetlerin Personel Kanununun 65. maddesinin neden işletilmediğini sordum. Sebebi de şu; Sivil bürokrasi, emniyet ya da diğer idari makamlarda hakkında basit suç şüphesinden soruşturma da açılsa (memur, amir, yönetici, emniyet mensubu gibi) iki üç gün içerisinde hakkında disiplin işlemi yapılıyor, açığa alınarak görevden uzaklaştırılıyor delilleri karartmasın diye… Ama bu süreci TSK bünyesinde Türkiye göremedi. Göremediği gibi ayak sürüme, direnme ve yasayı uygulamamada ısrarlı bir direnişin olduğunu görüyoruz. Sadece kişiyi açığa almama, görevden uzaklaştırmamadan öte ise o kişinin suçlanmış olduğu iddia olunan eylemlere yönelik bir işbirliği mi var? O eylemler mi destekleniyor? Delil karatma ve yok etme gibi imkânlara, vasıtalara ve otoriteyi halen elinde bulundurmasına neden fırsat sağlanıyor? Tabi bu sorgulanması gereken bir konu… Hukukunda bu noktada adli kısmı işlese de idari kısmının (tedbirlerin) işlemediği gözüküyor. Haklarında bazı iddialar olan kişiler yetkili bir konumda ise bunlar hakkında idari işlemler yapılmalı. Görevden el çektirmeli, açığa alınmalı. Nihayetinde bu da bir tedbirdir. Tutuklama bir tedbir deniliyor, bu kadar tepkiler var. Doğru uzun tutukluluk konusunda da eleştiriler yapıyoruz ama açığa alma en azından tutuklama gibi özgürlüğünü kısıtlama değil de sadece göreviyle bağlantısını kesmektir. Sonuçta suçsuzluğu anlaşılırsa görevine iade olur. Zaten ekonomik olarak da sıkıntıya girmemesi için maaşının bir kısmı da verilmektedir. İşte bu tedbir niye uygulanmıyordur sorusunun net bir cevabı yok. Geçmiş dönemde Genelkurmay Asli Müşavirliği bu konudaki yetkili makamın bakanlıklar (İçişleri ve Milli Savunma Bakanlığı) olduğunu deklare etti. Bu doğru bir açıklama ama eksik. Çünkü bu konudaki hazırlıkları yapıp da açığa alınması talebinde bulunması gereken askeri makamlardır. Ancak “biz bir şey yapmıyoruz bakanlık yapsın” deniliyor. Bakanlıkta son üç generalin (askeri Şura’daki terfileri nedeni ile) açığa alınma işlemlerine kadarda resen bir açığa alma, görevden uzaklaştırma yapmadı. Hal böyle olunca bu konunun üzerinde durulması gerekir diye düşünüyorum.

SİYASİLERE UZANMASINA RAĞMEN GELİŞMELER SÜRECİN DEVAM EDECEĞİNİ GÖSTERİYOR

Faili meçhul cinayetler ile ilgili olarak “tepeye” kadar ulaşılır mı sorusu da gündemde. Size göre bu süreçte gelinen nokta nedir?

Susurluk ile başlayıp devam eden sürecin, hakikatlerin ortaya çıkarılması noktasında yeterince soruşturulmadığı kanaatindeyim. Özellikle 28 Şubat süreci ile ilgili soruşturmaların Ankara Özel Yetkili Başsavcılığı tarafından yeni başlandığı kamuoyuna duyuruldu. Hatta Ergenekon ve Balyoz soruşturmalarına eleştiriler getirenler “bu konuda soruşturma yapanlar mademki samimiler o zaman neden 12 Eylül dönemi veyahut demokrasiye açıkça müdahale edilen 28 Şubat süreci de araştırılmıyor” demişlerdi. Yapılan eleştirilerde haklılık payı vardı. Tabi ki hukuksal alt yapı ile beraber yargı üzerindeki vesayetin bir noktada azaltılması ve kaldırılması çalışmalarında herhalde yeterli bir aşamaya gelinmediği için bu soruşturma başlatılamadı. Nihayet yargı da insanlardan oluşuyor. O insan unsurunun bu konudaki fikri alt yapısı, hazırlığı da etkili oluyor. Çünkü Cumhuriyet Savcısı bir başkasının şikâyetine, ihbarına, müdahalesine gerek olmadan eğer bir kanunsuzluk görmüşse olaylara resen müdahale edebilen, soruşturabilen bir makamdır. (Yani diğer mahkemelerden, hakimlerden ve diğer yetkili makamlarından Cumhuriyet Başsavcılığını, savcıları ayıran en önemli özelliği olaylara resen müdahale ve soruşturma başlatma hakkıdır.) Bu da zaten doğrudan yasadan aldığı yetki ile görevidir.

Ankara’da ve İstanbul’da diyelim ki kendi yetki alanında bu soruşturmayı başlatılacak olanlar yoğun bir iş yükünün altında soruşturmalar yapıyor. Ama bir noktada eksik kalan kısımların hiç üstüne gidilmez, hiç gündeme gelmez veya gündeme geldiğinde de üstüne gidilmezse o zaman sürece başka yerlerden baskılar var kanaatine ulaşılabilir. Ancak gitgide bir takım siyasilere uzanmasına rağmen sürecin devam edeceği yönünde çalışmaların olduğu ortaya çıkıyor. Bu bakımdan ben ümitsiz değilim. Yargının bu hukuksuzluklarında üzerine gideceği ve kademe kademe soruşturacağı kanaatindeyim.

(HSYK) üyesi Ali Suat Ertosun’un faili meçhul cinayetlerden tutuklu Albay Temizöz’ün komutanı Tuğgeneral Ali Aydın ile Kayseri’deki bir bağ evinde buluştuğu ortaya çıkmasıyla birlikte bu isimle ilgili bazı iddialarınız olmuştu. (Gazeteci Can Dündar’a Sabancı’nın katili Mustafa Duyar’la görüşme izni vermeyen Ertosun’un Gazeteci Uğur Dündar’a o dönem Yozgat Cezaevi’nde yatmakta olan Akın Birdal suikastinin azmettiricisi Semih Tufan Gülaltay’la görüşmesine izin verdiğini yönünde) Bu konuda tatmin edici bir cevap bulabildiniz mi?

Bu olay tartışılırken bir soru sordum ve açıklığa kavuşması yönünden de kendi bildiğim bir konuyu o çerçevede gündeme getirdim. Can Dündar’da bu konuda bir yazı yazdı ve benim açıklamalarımı da kendi sitesine koydu. Ancak o konuda bir cevap alınmadı.

MAKAMLARIN KORUYUCULUĞUNDAN İSTİFADE EDİLİYOR!

Belki bu tarz soru işaretlerinden dolayı da karanlık noktalar henüz yargılma aşamasına gelmeden güvensizliği beraberinde getiriyor. Siz ne düşünüyorsunuz?

Türkiye’de özel yetkili savcılıkların görev alanına giren bu tür konular baştan sona ele alınıp layıkıyla soruşturuluyor demek mümkün değil. Bir de kabul etmek gerekir ki halen bazı makamlarda bulunanlar o makamların koruyuculuğundan da istifade ediyor. Soruşturma aşamasında delillerin toplanmasında ne derece zorluklar ve engeller olduğu Türkiye’de (Ceza Muhakemesi Kanunu Sisteminde) devam ediyor. Belki sanıkların ve şüphelilerin gözaltına alınması ile ilgili eleştirilerin haklı tarafları var ama delillerin ihmalinden sonra sanıklara gitme yöntemi ile derinlemesine soruşturulup soruşturulmadığını bende bilmiyorum. Çünkü kamuoyuna fazla bilgi yansımış değil. Gelişmelerden yorum olarak çıkardığım ise 28 Şubat dönemi de, faili meçhul cinayetler de bu konuda zaten derin devlet olarak genel ismi ile ifade ettiğimiz yani kamu gücünü bu tip illegal ve gayri meşru yapılanmalarda kullananlar ile irtibatı yönünden sanıyorum soruşturulması ve ortaya çıkarılması gereken daha çok şeyin olduğunu düşünüyorum. Bunların tamamı da yeterince ortaya çıkarılmadan

Türkiye’de artık hukuk devleti yerleşti, derin yapılanma bitti, her şey demokratik sistem içerisinde oluyor gibi bir kanata varmanın da en azından eksik olduğunu düşünürüm. Çünkü geçmiş dönemlerde de demokratikleştik dediğimiz anda (rahmetli Özal döneminde) bir 28 Şubat sürecini yaşadı Türkiye…

Şimdi yeniden pusuda sisli dumanlı havayı bekleyenler, önüne fırsat çıktığında yeni bir ajitasyon provokasyon ya da toplumda bir takım sıkıntılar meydana getirerek arkasından ne tür bir baskı girişimi veyahut vesayetin devamı için nasıl bir darbe girişimi yapabilecekleri konusunda her şey netleşmiş değil. Henüz sivil bir anayasa bile yapamadı Türkiye… O bakımdan bu soruşturmaları hassasiyetle devam etmesi gerektiğine inanıyorum. Kamuoyunda da toplum ve sivil toplum kuruluşlarının baskısı ve talepleri devam etmelidir. Şartlar ortaya çıksın kimse haksız yere tutuklanmasın, cezalandırılmasın ama hiç kimsede Türkiye’deki faili meçhulleri devam ettirecek illegal örgütlenmelere, çeteleşmelere fırsat bulamasın. Bunun da hukuku temeli sağlam temellere oturtulsun diye düşünüyorum.

TOPLUM MÜHENDİSLERİ DÜN DE VARDI BUGÜN DE…

Faili meçhullerin çözülmesi ile ilgili sizinde söylediğiniz gibi umut var ama şüphede var. Çözüm için kilit noktanın ne olduğunu düşünüyorsunuz?

Temel sebep nedir konusu çok detaylı bir konu olması ile birlikte Türkiye’de toplum mühendisliği projeleri ile ortamı istedikleri şekilde dizayn etmeyi arzulayan güçler dün de vardı bugünde var. Toplumun kendi özgür iradesine, tercihlerine, inancına, kültürüne uygun olarak kendi tercihleri doğrultusunda yaşam tarzını belirlemesine tahammül edemeyen bir zihniyetten bahsediyorum. Bunu da demokrasi ve hukuk zemininde özgür iradeyle yapamayınca baskı rejimleri ile oluşturmak istiyor. Devlet gücünü de baskının en önemli aracı olarak kullanmak istedikleri için bu gücü elinden bırakmak istemiyorlar. Buna sahip olmanın yolu demokratik yollardan mümkün olmayınca da bunu provokasyonlar, faili meçhul cinayetler ve toplumu birbirine düşürecek her an anarşi ve terörü canlı tutarak demokratik yoldan iktidara gelenlerin bu durumla baş edemediği hasıl olursa kurtarıcı bil el olarak yine eli silahlı ve sopalı güçlere ihtiyaç duyulur düşüncesi ile bu tür olayların devam ettiğini düşünüyorum.

NETİCE ALACAK ÇALIŞMA CUMHURİYET SAVCILARININ YÜRÜTECEĞİ SORUŞTURMADIR!

Yani o zaman bunu isteyenlerin kim olduğu bulunursa bu cinayetler ile ilgili gerçekler ortaya çıkar diyebiliriz o zaman…

Mutlaka…

Faili meçhul cinayetler ile ilgili bir komisyonun kurulmasına sıcak bakıldı. Bu gelişmeyi nasıl değerlendiriyorsunuz?

Bir komisyonun kurulmasının bende yararlı olduğunu düşünüyorum ama komisyon çalışmaları ile savcılık soruşturmalarını farklı düşünmemiz lazım. Yani önemli açıklamalar olur o açıklamalardan hareketle komisyonun alacağı ifadeler ve sonunda hazırlayacağı raporlar adli makamlara intikal ettiğinde işe yarar. Yoksa sadece komisyon raporları olarak kalmaya mahkûm olur. Burada komisyon kurulsun veya kurulmasın aktif olarak netice alacak çalışma Cumhuriyet Savcılarının başlatacağı ve yürüteceği soruşturmalardır.

Türkiye CHP, MHP ve BDP’nin milletvekili adayı olarak gösterdiği Ergenekon, Balyoz ve KCK tutuklularının meclise girip giremeyeceğini konuşuyor. Hukukçular bu konuda çok net. Sanıklar seçilse bile Meclis’e giremez diyorlar.
Hukukçular problemin meclise kadar gelmemesi gerektiği görüşünde. Bu problemi halletmesi gereken mercii olarak da de Yüksek Seçim Kurulu’nu gösteriyorlar.
Hukukçulara göre silivri sanıklarının mahkeme kararı olmaksızın meclise girmeleri Anayasal düzene aykırı. Yani mahkeme tahliye etmedikçe sanıklar mazbatayı alıp meclise giremeyecek.
Ergenekon ve Balyoz sanıklarının adaylığı gündeme geldiğinde BDP’li Sebahat Tuncel’in durumu hatırlatılıyor. Hukukçulara göre ”Tuncel’in durumu Haberal ya da Balbay’dan farklıydı.

Emekli Cumhuriyet savcısı Reşat Petek’e göre, tutuklu sanıkların aday gösterilmesinin asıl sebebi, onları milletvekili yapmak değil, onlar üzerinden yeni bir oyun oynamak.

TÜSİAD Yeni Anayasa yuvarlak masa toplantıları dizisini tamamlayarak ‘Yeni Anayasanın Beş Temel Boyutu’ başlığı  altında bir rapor yayınladı. Yeni anayasanın yapım yöntemi, yeni anayasanın temel ilke kural ve kurumları, din ve vicdan özgürlüğü, kimlikler ve kuvvetler ayrılığı başlıklarıyla beş temel boyutunun ortaya konulduğu rapor genel anlamda yeni anayasa çalışmalarına olumlu katkı yapacak değerlendirmeler içeriyor.
Katılımcılar raporun tamamında hemfikir değiller. Bu nedenle ortak görüşlerin yanında farklı yaklaşımlar da raporda özetlenmiş. Yeni anayasanın yapım usulü hakkında üç görüş var: TBMM tarafından Anayasa’da mevcut yöntemle yapılması, ‘anayasa meclisi’ oluşturulması, ‘ geniş temsile dayalı kurucu meclis’ oluşturulması.  ‘Anayasa meclisi’ TBMM tarafından yasa ile oluşturulacak temel görevi anayasa taslağı hazırlamak olacak, taslak normal yasama prosedüründen geçerek referanduma sunulacak ve kabulü halinde yeni anayasa yürülüğe girecek. ‘ Geniş temsile dayalı kurucu meclis’  sisteminde ise, olağan yasama meclisinden (TBMM’den) bağımsız bir kurucu meclis oluşturulmasını öngörüyor. Kurucu meclisin oluşturulup oluşturulmamasına da referandumla halk karar verecek. Kurucu meclis sadece anayasa hazırlamakla görevli olacak. Görüldüğü müzakerelere katılanlar yöntem konusunda üç ayrı görüş dile getirmişlerdir.  Her bir görüşün artıları eksileri elbette tartışılabilir. Bu noktada önemli olan çoğulcu bir bakışla her görüşün ortaya konulması ve tartışılabilmesidir.

Başlangıç Bölümü Olmalı mı ?
TÜSİAD’ ın yuvarlak masası etrafında toplanan anayasa hukuku profesörleri ve diğer katılımcılar anayasada başlangıç bölümü olmasının bir zorunluluk olmadığını, olması halinde ise kısa, öz, yalın ifadelerle ideolojik yaklaşımdan uzak, hukukun üstünlüğü ve demokrasi gibi evrensel kabul gören ilkelere atıfta bulunan bir metin olması gerektiği  hususunda ortak düşüncede olduklarını dile getirmişlerdir. Atatürk’e saygı ve şükran içeren bir cümleye yer verilse de Atatürkçülüğe ideolojik ve hukuki anlamlar yüklemekten kaçınılması gerektiğine işaret etmişlerdir.
Anayasada başlangıç bölümü  bulunmayan ülkelere örnek olarak  İtalya, Hollanda, Finlandiya, Danimarka, İsveç, Romanya, Yunanistan, Azerbaycan, Avustaurya, Belçika, Lüksemburg, Malezya gösterilebilir. 1876 Kanun-I Esasi ile 1921 ve 1924 T.C.Anayasalarında da başlangıç bölümü yoktu. İlk defa 27 Mayıs kanlı darbesinden sonra vesayet altında hazırlattırılan 1961 Anayasasında başlangıç bölümü yer aldı.
Anayasasında kısa başlangıç bölümü olanlara ABD, Macaristan, Letonya, Kazakistan, Fransa, Brezilya, Slovenya, Gürcistan, Almanya, İsviçre, Arnavutluk ve Rusya’yı örnek verebiliriz. Ukrayna , Çek Cumhuriyeti, İspanya, Portekiz, Güney Afrika, Endenozya, Venezuella, İran gibi ülkelerde ise uzun başlangıç bölümü bulunmaktadır.

Başlangıç bölümü genelde anayasanın felsefesini, ideolojik bakışını yansıtmaktadır.  Devlet öncelikli, tektipleştirici bir anlayışa dayanır. Hukukun üstünlüğünün  yerini başlangıç ilkeleri alır. Kanunların anayasaya uygunluğunu, siyasi partilerin anayasaya sadakatini sorgulayan ve yargılayan özel yetkili mahkemeler gerektiğinde hukuka uygun olsa da başlangıç ilkelerine aykırı gördükleri kanunları iptal eder, partileri  kapatır. Demokrasinin önüne hukuki denetim yerine ideolojik barajların inşası anayasaların başlangıç kısımlarıyla konulmaktadır. Türkiye’de  1961’den beri vesayet rejimi böylece sürdüregelmiştir.  TÜSİAD raporunda başlangıç bölümü önerilmemektedir.

Temel Hak Ve Özgürlükler İnsan Temelli Olmalı
Yeni anayasanın en önemli özelliğinin ‘insan haklarına dayanan devlet’ ilkesinin hayata geçirilmesine vurgu yapılması, devlet temelli değil insanı bireyi önceleyen bir anlayışın anayasaya egemen olmasının istenilmesini umut verici olarak değerlendirmeliyiz. Hak ve özgürlükler elbette sınırsız değildir. Hukuk devletinde, evrensel hukuk anlayışında hak ve özgürlüklerin devletin dayattığı ideoloji ile sınırlandırılması söz konusu olamaz. Temel hak ve özgürlükler ancak kamu yararı, genel ahlak, kamu sağlığı ve başkalarının özgürlük alanına müdahale halinde kanunla sınırlandırılabilir. 1982 Anayasasında temel hak ve özgürlükler alanındaki düzenlemeler, ‘ancak…’ diye başlayan istisnalarla ideolojik yaklaşımla sınırlandırılmıştır. Başörtüsü yasağına gerekçe yapılan laiklik ilkesi anayasanın bir parçası kabul edilen başlangıç  ilkelerine göre yorumlanıp hukuk dışı bir yasak yıllardır dayatılabilmiş ise, sebep özgülüklerin sınırlanmasında evrensel hukuk anlayışına uyulmamasıdır.

Başörtüsü Kullanmayı Engelleyen Hukuki Gerekçe Yok
TÜSİAD raporunda başörtüsü yasağının hukuki dayanaklardan yoksun olduğuna da değinilerek yeni anayasanın bu yasağın kaldırılmasında fırsat olarak değerlendirlmesi gerektiğine işaret edilmektedir. Bu bağlamda üniversite öğrencilerinin, öğretim üyelerinin, milletvekillerinin ve belli kurallar dahilinde kamu görevlilerinin başörtülü olarak görev yapabilecekleri bir düzenleme savunulmaktadır. İstisnalarla özgürlüklerin hukuksuz olarak sınırlanmasın eleştirlirken başörtüsü konusunda aynı hataya TÜSİAD raporunda da düşüldüğü, asker, polis, hakim, savcı gibi mesleklerde bu serbestliğin olamayacağı ileri sürülmektedir. Gerekçesi ise önerilen düzenlemeden daha geri bir anlayıştır. ‘Egemenlik yetkisini doğrudan kullanan ve tarafsızlığın öne çıktığı meslekleri icra eden kamu görevlileri’ istisna tutulurken başörtülü olanın taraflı davranacağı önyargısının bir hak ihlali olduğu görmezden gelinmektedir. Yine İnsan Hakları Evrensel Bildirgesi ve AİHS ile ebeveynin çocuğuna istediği dini inanç ve felsefi kanaati öğretmekte özgür olduğu anlayışı bir tarafa bırakılıp reşit olmayan üniversite öncesi öğrencilerin velisinin izni ve telkiniyle dini simge de olsa giyim özgürlüğüne sahip olduğu evrensel kuralını her nedense dikkate almadıkları anlaşılmaktadır.

Etnik ve İdeolojik Çağrışım Yapan İfadeler Omamalı
Etnik çağrışım yapan milliyetçilik tanımları, demokratik hak ve özgürlükleri kısıtlama amaçlı kullanılmaya elverişli olan ‘Atatürk İlke ve İnkılapları’ yeni anayasada yer  almamalı denilen raporda zorunlu din derslerinin kaldırılarak isteğe bağlı hale getirlmesi de önerilmektedir ki en çok istismar edilen bir konuda ileri bir adım atma olarak olumu değerlendirilmelidir.

Kültürel haklar, anadili öğrenim ve anadilde eğitim, ayrımcılığın önlenmesi, yerel yönetim reformu, Diyanet İşleri Başkanlığının kaldırılması veya farklı inançlara da yer verecek şekilde yeniden yapılandırılması görüşlerinin de tartışıldığı çalışmada,  anayasa hazırlama çalışmalarının meşruiyeti için temsilde adalet yolunun açılması amacıyla seçim barajının düşürülmesi de önerilmektedir.

Genelkurmay Milli Savunma Bakanlığına Bağlanmalı
Türkiyenin  2010 Eylülünde gerçekleştirdiği kısmi anayasa değişikliği öncesinde en çok tartıştığı konuların başında Genelkurmay’ın Milli Savunma Bakanlığına bağlanması konusu geliyordu. Askeri vesayetten kurtulmanın gerekliliği konuşulurken, bu konuyla birlikte YAŞ kararlarının yargı denetimine açılması, Milli Güvenlik Kurulu’nun anayasal bir kurum olmaktan çıkarılması, dünyanın hiç bir ülkesinde benzeri bulunmayan Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesinin   kaldırılması, askeri mahkemelerin sadece askerlerin disiplin işlemlerine bakan mahkemeler olarak kalması önerileri  yeni anayasa çalışmalarında mutlaka dikkate alınması gereken konular. TÜSİAD’ın bu olumlu önerilerine askeri mahkemeler tamamen kaldırlmadığı takdirde sivil hakimlerden oluşması ilkesinin de dikkate alınmasını ilave etmeliyiz.

Anayasa Mahkemesi, HSYK’nın Oluşumunda Parlamento Daha Etkin Olmalı
Demokratik hukuk devletlerinde, demokratik meşruiyetin çoğunluk yönetimine dünüşmemesi, çoğulculuk anlayışının sürdürülmesi hukuki denetimin varlığı ile mümkün. Yargı hukuka uygunluk denetimi yapmak için bu noktada devrede olmalı. Anayasa Mahkemsi de yasaların üst norm olan anayasaya uygunluğunu denetleyecek bir merci olarak görev ifa etmeli. Bu noktada egemenlik yetkisini millet adına kullanacak olan Anayasa Mahkemesi ve diğer yargı mercilerinin oluşumunda demokratik meşruiyetin sağlanması için seçimle oluşan yasama organı etkin olarak devrede olmalı. 12 Eylül 2010 değişikliği ile Anayasa Mahkemesi ve HSYK’da öncesine nazaran önemli iyileştirmeler sağlanmış ise de, parlamento yeterince devreye sokulmamıştı. Yeni anayasada Cumhurbaşkanı yerine seçim makamının TBM olmasını sağlayacak düzmlemeler de bulunmalı. Raporda bu konuda da atılacak adımlara cesaret verecek önerilerin bulunması da olumlu.

Halkın Önüne Konulan Değil Halkın Katkılarıyla Hazırlanacak Bir Anayasa Olmalı
TÜSİAD’ın yaptırdığı çalışma gerçekten takdir edilmesi gereken kıymetli bir çalışma. Ama bu çalışmada halk olmadığı için eksik. Bu vesile ile yeni anayasa çalışmasının 1982 Anayasasından bağımsız, yepyeni bir düzenleme olarak yapılması gerektiğine işaret etmeliyiz. Eski anayasa masaya yatırlıp eğri veya doğru tarafları tartışılmamalı, toplumun ihtiyaçlarına cevap vermekten uzak ve proplemlerin kaynağı olarak değerlendirilen 1982 Anayasası yok farzedilerek, halktan derlenecek talepler doğrultusunda beyaz sayfaya yeniden yazılmalıdır.

Reşat PETEK

Hatırlanacağı gibi Anayasa değişikliği ile HSYK’nın yapısı değişmeden önce Ergenekon hakim ve savcıları görevlerinden alınmak istenmişti.

Zirve Yayınevi Katliamının Ergenekon bağlantılarıyla ilgili soruşturma ve operasyonlar devam ederken, Ergenekon soruşturmalarıyla ismi özdeşleşen Savcı Zekeriya Öz’ün İstanbul Cumhuriyet Başsavcı Vekilliği görevine atanarak özel yetkilerinin kaldırıldığı haberi duyuldu. HSYK Birinci Dairesinin onayladığı 128 kişilik atama kararnamesinde, Savcı Öz ile birlikte Ergenekon soruşturmalarını yürüten Ercan Şafak ve Fikret Seçen de Başsavı Vekili görevine atandılar. Özel Yetkili Başsavcı Vekili Turan Çolakkadı İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığına atanırken onun yerine Fikret Seçen görevlendirildi.

Ergenekon davasının önemi nedeniyle bu atamalar bir anda gündemin ilk sırasına oturdu. 2007 yılında Ergenekon soruşturmasını başlatan Savcı Zekeriya Öz terfi ettirlerek görevden uzaklaştırıldı yorumları yapıldı. Ergenekon sanıklarının avukatlığını yapan hatta bazı Ergenekon sanıklarını milletvekili adayı yapmayı planlayan siyasiler olayın ilk şoku ile sevinç çığlıkları atmaya bile başladılar. Kararnamenin tamamını sükunetle inceleyenler ise, savcının değişmesiyle sürecin değişmeyeceği kanaatlerini ortaya koydular.

Gerçek neydi? Olayın perde arkasında Ergenekon sürecini olumsuz etkileyecek bir operasyon mu yapılmıştı? HSYK’nın idari tasarrufundan böyle bir sonuç çıkarılabilir miydi?

Hatırlanacağı gibi Anayasa değişikliği ile HSYK’nın yapısı değişmeden önce Ergenekon hakim ve savcıları görevlerinden alınmak istenmişti. Bu nedenle atama kararnameleri zamanında çıkarılamamış Adalet Bakanı ve Müsteşaşarı ile Kurul’un diğer üyeleri Başkanvekili Kadir Özbek’in öncülüğünde karşı karşıya gelmişlerdi. Kurul üyelerinden A.Suat Ertosun’un Ergenekon sanığı ile aynı karede görüntülenen fotoğraflarıyla HSYK’nın görevden alma girişimi birlikte değerlendirildiğinde endişelenmemek mümkün değildi. Zira Ergenekon iddianamesinin en önemli belgelerinden Ergenekon Yeniden Yapılanma Planında, örgütün sivil, asker ve yargı bürokrasisi içinde bağlantılarına dikkat çekiliyor ve soruşturma girişimlerinin bu bürokrasi tarafından engellendiğinden söz ediliyordu.

Darbe ürünü 1982 Anayasasıyla oluşturulan, ne demokratik ne de hukuki denetim altına alınamayan ‘anayasal yetkili organlar’ a ve özellikle HSYK’na halkın iradesiyle 12 Eylül 2010’da kısmi neşter vurulduktan sonra Ergenekon davalarına bakan hakim ve savcıların görevlerini hukuka uygun olarak daha rahat ifa ettiklerini söyleyebiliriz. Bu aşamada 128 kişilik kararnameyle üç özel yetkili savcının İstanbul Başsavcı Vekilliğine atanması, kanuna, atama ve nakil yönetmeliğine uygun bir idari tasarruf olduğunu söyleyebiliriz. Zira darbeciler, cuntalar ve illegal örgütlenmelerle risk alarak, tehditlere aldırmadan soruşturmaları yürüten savcılar taltif edilmiş ve terfi ettrilmişlerdir. Resmi anlamda kendilerine teşekkür edilmiştir.

Diğer yandan fuhuş ve askeri casusuluk soruşturması kapsamında Gölcük’te arama kararı aldırarak önemli delillere el koyup mahkemeye sunarak Balyoz Darbe Planı davasında emekli ve muvazzaf 102 şüphelinin tutuklanması sürecinde ismi geçen Fikret Seçen Başsavcı Vekili olarak bu soruşturmaları koordine etmek ve denetlemekle görevlendirilmiştir. Ergenekon davasında görevli savcıların bilgi, birikim, tecrübe ve cesaretlerinin gözardı edilmediği bu atamalarda iki savcının özel yetkilerinin kaldırılması rutin görev değişikliği olarak değerlendirilebilir. Devlette devamlılık esastır, mahkeme de kadıya mülk değildir. Önemli olan çalışan ve hukuka uygun davrananın hakkını teslim etmektir. Yeni Ferhat Sarıkaya olaylarının yaşanmamasıdır.

Türkiye’nin gladyosunu yargı önüne çıkarmada ilk adımları atan cesur savcı olarak Zekeriya Öz ve arkadaşları tarihi bir görev ifa etmişlerdir. Onların bıraktığı yerden yerlerine görevlendiren yeni savcılar da hukukun gereğini aynı doğrultuda icra edeceklerdir. Kırılma noktası aşılmıştır. Hukuka uygun hareket eden savcıların meslekten ihracı değil, terfi ettirilmeleri söz konusudur. Erzincan davasında özel yetkileri alınanların yerlerine atanan yeni savcıların soruşturmayı kaldığı yerden devam ettirdikleri, dava açtıkları ve iddianamenin de mahkemece kabul edildiği hafızalarımızda tazeliğini korumaktadır.

Ergenekon soruşturmalarında yeni görevlendirilecek savcıların da aynı doğrulltuda vazifelerini ifa etmeleri, Ergenekon sanıklarının savunmalarında- daha doğrusu psikolojik harekatlarında- sık sık dillendirdikleri ‘bu dava iktidarın muhaliflerini susturmak amacıyla yaptırdığı, birkaç savcının da bu doğrultuda kişisel insiyatifleriye düzmece iddianame düzenledikleri ve delil uydurdukları’ savunmalarının gerçek olmadığını ortaya koyacaktır.

petekresat@gmail.com