Askeri mahkemenin sivil yargı reformunu uygulamaması, 6 noktada hukuk ihlali olarak değerlendirildi. Eski savcı Petek, “Bu kararla anayasa da çiğnendi” dedi
LÜTFİ KAPLAN ANKARA
Yargıtay eski Başsavcısı Sabih Kanadoğlu’nun formülü çerçevesinde; Genelkurmay Askeri Mahkemesi’nin sivillerin askeri mahkemede yargılanamayacağı ve asker kişilere sivil yargılama yolu açan CMK’daki değişikliği üst norm olan Anayasa 145 ‘inci maddeye gönderme yaparak uygulamamasının 6 yönden hukuk ihlali ve suç olduğu belirtiliyor. Emekli Cumhuriyet Başsavcısı Reşat Petek, mahkemenin yasayı uygulamayarak hürriyeti tahdit suçu işlediğini de söyledi. Petek, askeri mahkeme kararlarını özetle 6 başlık altında eleştirdi:
ÜST NORM ULUSLARARASI YASALAR
Anayasa’nın da üstünde bir norm olarak uluslar arası anlaşmaları dikkate almak gerekir. Anayasa’nın 11’inci maddesine göre, Anayasa hükümleri yasama, yürütme ve yargı makamlarını bağlayan temel hukuk kurallarıdır. Bağlayıcı olan bu kurallar içinde 90. madde de yer aldığına göre, öncelikle mahkemenin Anayasa 145. maddesine atıfta bulunup ‘üst norm’ olarak Anayasa’yı uygulayacağı gerekçesi kendi içinde tutarsızdır.
ÖNCELİKLE AİHS DİKKATE ALINMALI
Üst norm uygulanacaksa, öncelikle Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nde yer alan ‘adil yargılanma hakkı’ dikkate alınması gerekir. AİHM kararlarında, emir komuta içinde olan askeri mahkemelerin bağımsız ve tarafsız olamayacağı defaatle belirtilmiştir.
ANAYASA’YA AYKIRI
Bu kararla kanunların Anayasa’ya aykırılık iddiası karşısında uygulanacak usulü belirleyen Anayasa’nın 152. maddesi de ihlal edilmiştir.
HUKUK DIŞINA ÇIKILMIŞTIR
Askeri Mahkeme uygulayacağı CMK değişikliğini Anayasa’ya aykırı görüyorsa, bu konuda bir karar verilmek üzere dosyayı Anayasa Mahkemesi’ne göndermesi icap eder. Üçüncü alternatif hukuk dışına çıkmaktır.
HUKUKİ DAYANAKTAN YOKSUN
Askeri Mahkeme’nin, “Askeri Yargıtay Daireler Kurulu tarafından henüz bir karar verilmediği” gerekçesi ise, hukuki dayanaktan yoksundur.
HÜRRİYETİ TAHDİT SUÇU
Tutuklunun sivilin yasaları hatırlatması karşısında askeri mahkemenin yargılamaya devamla ‘tutukluluk halinin devamına karar vermesi’ yargı yetkisinin kullanılması sınırlarını aşan ve hâkimler açısından ‘hürriyeti tahdit’ suçu oluşturabilir.